Lazer Kesim İçin Teknik Çizim Nasıl Hazırlanır?

Kesim mi, büküm mü? Çizgi türleri

Bir çizimde her çizgi ne yapılacağını anlatır. En yaygın ayrım şudur:

• Düz (solid) çizgiler: kesim hattıdır — makine buradan keser.
• Kesikli çizgiler (- - - -): işaretleme/mark amaçlıdır ve genellikle büküm hattını göstermek için kullanılabilir.

Kesim ve büküm çizgilerini karıştırmayın; ayrı katman veya renk kullanmak da işi netleştirir. Yine de en güvenlisi, büküm hatlarını ve bükülü ölçüleri teknik resimde ayrıca belirtmenizdir.

Üst üste binen ve mükerrer çizgiler

Aynı yere iki kez çizilmiş (üst üste binen) veya kopyalanmış mükerrer çizgiler sorun çıkarır. Dosyayı makine programına aktardığımızda bu çizgileri bazen göremeyebilir ya da program aynı yeri iki kez kesmeye çalışabilir. Çiziminizde çift ve üst üste binen çizgileri temizleyin; her kenar tek bir çizgiyle tanımlı olsun.

Parçaları birleştirin (join)

Kesim yolunun sağlıklı okunması için konturların birleştirilmiş (join)ve mümkün olduğunca kapalı olması çok önemlidir. Kopuk, uç uca gelmeyen çizgi parçaları; açık konturlar ve boşluklar üretimde soruna yol açar. Çizgi parçalarını birleştirip kapalı poligonlar (polyline) oluşturmak, hem teklifi hem üretimi hızlandırır.

Delik çapı ve sac kalınlığı

Lazerle her delik açılabilir gibi görünse de, delik çapının sac kalınlığıyla makul bir oranda olması gerekir. Pratik yaklaşımımız:

• Kalın saclarda: deliğin çapı, kalınlığın en az ~1,5 katı (3/2) olsun. Örneğin 20 mm saçta 10 mm delik açılabilir ama önermiyoruz; 15 mm saçta 10 mm delik uygundur.
• İnce saclarda: kalınlığın yarısına kadar delik mümkündür (ör. 5 mm saçta 2,5 mm, hatta 2 mm) — yine de önermeyiz.

Belirleyici olan parçanın kullanımıdır. Küçük ve kritik delikler için bize amacınızı söyleyin; en uygun yöntemi birlikte belirleyelim.

Diş açılacak delikler ve ısı

Delik diş açılacaksa (kılavuz çekilecekse) dikkatli olun. Lazerle delinen deliğin kenarı ısıl etkiyle sertleşir; bu sert bölgeye kılavuzla diş açmaya çalışmak kılavuzu kırabilir. Özellikle kalın saclarda lazerle küçük delik açıp diş çekmeyi önermiyoruz. Diş açılacaksa yöntemi (örneğin matkapla delme) önceden konuşalım.

Büküm payı ve bükülü ölçü

Büküm işlerinde en sık yapılan hata, açılım (flat) uzunluğunu ölçülerin basit toplamı sanmaktır. Bir örnek: U şeklinde bir parça; iç genişlik 150 mm, iki kenar 100’er mm, sac 5 mm. İlk bakışta 150 + 100 + 100 = 350 mmgörünür.

Ancak büküm sırasında sac uzar; bu yüzden düz açılım 350 mm değil, iki bükümün payı eklenerek ~360 mm civarında kesilir. Malzeme de etkiler: siyah sac daha fazla uzar, dolayısıyla pay büyür. Kesin değer; malzeme, kalınlık, büküm sayısı ve büküm yarıçapına göre değişir.

Ne zaman teknik çizim şart?

Basit kesim ve az bükümlü işleri kâğıda ölçülü bir eskizle bile anlatabilirsiniz. Ancak 5 ve üzeri büküme sahip parçalarda teknik çizim şarttır; aksi halde ölçü ve büküm sıralaması netleşmez. Genellikle DXF ve DWG ile çalışıyoruz. Ne göndermeniz gerektiğini teklif için gerekli bilgiler rehberinde de bulabilirsiniz.

Neden parça yanlış çıkar? (ve neden nadiren çıkar)

Kısa cevap: makine dosyayı birebir keser — çiziminizde ne varsa parçada o çıkar. Normal şartta 1 mm gibi bir kaçıklık kendiliğinden oluşmaz. Sapma yaşandığında sebebi genellikle şu ikisinden biridir:

• Parça kesim sırasında oynarsa. Belli bir kalınlığa kadar sac oldukça esnektir; ince saclar tezgâha tam düz oturmayıp dalgalı durabilir. Lazerin dalgalı yüzeyde kat ettiği yol düz yüzeye göre uzar ve sonuç etkilenebilir. Düz sacda bu sorunu yaşamayız. Bazen sac düz başlar ama kesim ısısıyla dalgalanır — bunlar sahada olan şeylerdir.
• Çizim sorunluysa. Program dosyayı okurken takılıyorsa neredeyse her zaman çizim hatalı hazırlanmıştır. Örneğin AutoCAD ile çizilmiş, göze doğru görünen ama teknik olarak kusurlu (üst üste binen çizgiler, birleştirilmemiş konturlar) bir dosya problem çıkarır.

Gelen çizimleri elimizden geldiğince kontrol ederiz; ama insanız, gözden kaçabilir. Bu yüzden sizden beklediğimiz her zaman join yapılmış, üst üste bindirilmemiş, doğru çizimlerdir — doğru çizim, doğru parça demektir. Makinenin kendi kaynaklı durumları (örneğin bakım gerektiren işler) ise bizim işimizdir; onları biz takip eder, gerekince müdahale ederiz.

Çizimi siz mi yapıyorsunuz?

Basit parçaları elbette çizeriz; numune, tek bir ihtiyaç ya da bize şöyle bir parça lazım dediğiniz durumlarda çizim çıkarabiliriz. Ama ihtiyacınızı anlatmadan ne istediğinizi bilemeyiz — bu tamamen duruma bağlıdır.

Şunu da netleştirelim: biz bir tasarım ofisi ya da makinacı değiliz. İşimiz gelen parçayı işlemek: kesmek, bükmek, gerekiyorsa kaynatıp boyayıp size teslim etmek. Kısacası klasik metal imalat mantığı — kes, biç, kaynat, boya; parçanız hazır. Sıfırdan tasarım/proje gerektiren işler ayrı bir konudur; sac işleme tarafında ise yanınızdayız.